Wijn is meer dan alcohol

Wie het nieuws de laatste tijd volgt, zou bijna denken dat alcohol inmiddels in hetzelfde rijtje thuishoort als asbest en loodhoudende verf. De Gezondheidsraad adviseert om helemaal geen alcohol meer te drinken en de overheid doet haar best ons daarbij een handje te helpen. Hogere accijnzen, strengere regels en campagnes die ons eraan herinneren dat een glas water eigenlijk een veel verstandigere keuze is.

Laat één ding duidelijk zijn: overmatig alcoholgebruik is ongezond. Daar bestaat weinig discussie over. Maar zodra het over wijn gaat, lijkt alle nuance verdwenen. Alsof een fles Barolo uiteindelijk niets meer is dan een alcoholpercentage met een kurk erop.

Dat is jammer. Want alcohol is misschien wel het minst interessante bestanddeel van wijn. Het wordt bovendien niet toegevoegd, maar ontstaat vanzelf wanneer gisten de natuurlijke suikers uit de druif omzetten tijdens de vergisting. Zonder alcohol geen wijn, zo simpel is het. Nog belangrijker: alcohol is de drager van geur en smaak. Het verbindt fruit, zuren, bitters en tannines tot één geheel. Haal de alcohol eruit en je haalt meer weg dan alleen een paar procent.

Dat gebeurt tegenwoordig overigens bijzonder knap. Eerst wordt de wijn volledig gemaakt en daarna wordt de alcohol verwijderd, meestal via vacuümdestillatie of omgekeerde osmose. Een technisch hoogstandje. De wijn ziet er nog steeds uit als wijn, ruikt vaak ook nog behoorlijk naar wijn en smaakt best wel redelijk oftewel ”het gaat wel” Misschien is dat wel de meest voorkomende proefnotitie bij alcoholvrije wijn.

“Gaat wel!?”

”Gaat wel is eigenlijk een opmerkelijke reactie. Want wanneer hoorde u voor het laatst iemand na een prachtig gerijpte Brunello zeggen: “Nou… gaat wel.” Of na een twintig jaar oude Barolo: “Best aardig, maar doe mij de cola maar.” Dat gebeurt nooit. Grote wijn roept verwondering op. Ze maakt gesprekken stil, of juist heel lang. Ze laat mensen nog eens ruiken, nog eens proeven en vervolgens met veel overtuiging uitleggen waarom ze tóch echt kersen, leer en een vleugje truffel ontdekken.

En laten we eerlijk zijn: ook het bewaarpotentieel van alcoholvrije wijn is overzichtelijk. Een Barolo legt u rustig twintig jaar in de kelder. Een alcoholvrije wijn? Die legt u meestal in de koelkast….Voor vanavond.

Wijn is bovendien veel meer dan wat er in het glas zit. Ze behoort tot de oudste cultuurproducten die de mens kent. Al duizenden jaren maken mensen wijn. De Romeinen namen haar mee door Europa, monniken brachten de wijnbouw naar een hoger niveau en generaties wijnmakers proberen nog altijd ieder oogstjaar het karakter van hun wijngaard in een fles te vangen. Iedere goede wijn vertelt een verhaal over bodem, klimaat, druivenras en de mensen die haar maakten. Dat is precies waarom twee Brunello’s uit hetzelfde jaar zo verschillend kunnen smaken. En waarom wijnliefhebbers daar urenlang met zichtbaar plezier over kunnen discussiëren, zonder dat iemand gelijk hoeft te krijgen.

Betekent dit dat wijn gezond is? Nee, zo eenvoudig is het niet. De wetenschap laat zien dat geen alcohol drinken het laagste gezondheidsrisico geeft. Dat verdient erkenning. Maar gezondheid laat zich gelukkig ook niet samenvatten in één glas wijn. Beweging, voeding, slaap, stress en sociale contacten zijn minstens zo belangrijk. Misschien moeten we daarom niet alleen praten over hoeveel iemand drinkt, maar ook over hóé iemand drinkt. Er zit immers een wereld van verschil tussen gedachteloos een fles leegdrinken en samen genieten van een mooi glas wijn aan tafel.

Misschien is dat wel wat mij in de huidige discussie het meest verbaast. We lijken wijn steeds vaker uitsluitend te beoordelen op haar alcoholgehalte. Dat is ongeveer hetzelfde als een concert beoordelen op het aantal decibellen of een Rembrandt op de hoeveelheid lijnolie die erin verwerkt is. Technisch gezien klopt het misschien, maar je mist volledig waar het werkelijk om draait.

Drink daarom vooral verstandig. Drink met mate, of drink helemaal niet als dat beter bij u past. Maar als u besluit een fles open te trekken, proef dan niet alleen de alcohol. Proef de druif, het landschap, het vakmanschap en duizenden jaren geschiedenis.

En mocht iemand na een grote Barolo toch zeggen: “Gaat wel.” Dan weet u in ieder geval zeker dat hij de Bob is.

Graag tot ziens!

Joris Kleijs